# Fil-tilknytingar

Mike
McBride
HÃ¥vard
korsvoll

    korsvoll@stud.ntnu.no

Omsetjing av handbok for kontrollsenteret
2002-10-16
3.1
KDE
KControl
filer tilknyting
tilknyting

## Fil-tilknytingar

### Innleiing

Ein av dei mest praktiske funksjonane i &kde;er hÃ¸ve til automatisk Ã¥ kopla ei datafil saman med eit program. NÃ¥r du til dÃ¸mes trykkjer pÃ¥ eit &kword;-dokument i &konqueror; startar &kde; automatisk &kword; og lastar fila inn i &kword; sÃ¥ du kan begynne Ã¥ arbeida med det.

I dÃ¸met over er &kword;-datafila tilknytta programmet &kword;. Slike tilknytingar er avgjerande for at &kde; skal fungere godt.

NÃ¥r &kde; vert installert lagar han automatisk hundrevis av fil-tilknytingar til mange av dei mest vanlege datatypane. Dessa opprinnelege tilknytingane er basert pÃ¥ den vanlegaste programvaren og dei vanlegaste brukarpreferansane.

Dessverre kan ikkje &kde;:

- forutsjÃ¥ alle mulige kombinasjonar av programvare og datafiler

- forberede seg pÃ¥ filformat som ikkje finst enno

- eller forutsjÃ¥ kvar enkel sitt favorittprogram for visse filformat.

Du kan endra dei noverende fil-tilknytingane eller leggje til nye ved Ã¥ bruka denne modulen.

Kvar filtilknyting vert lagra som ein MIME-type. &MIME; stÃ¥r for Â«Multipurpose Internet Mail ExchangeÂ». Det lar ei datamaskin avgjere kva for type ei fil er utan Ã¥ opna og analysere formatet for kvar einaste fil.

### Korleis bruka denne modulen

Filtilknytingane er organisert i fleire kategoriar og du vil i allefal ha dessa gruppene:

1. Applikasjon

2. Lyd

3. Bilete

4. I-node

5. Melding

6. Multipart

7. Utskrift

8. Tekst

9. Video

Alle filtilknytingar er sortert ut til ein av dessa kategoriane.

Det finst ogsÃ¥ ein oversiktskategori, Â«AlleÂ», som viser alle filtypar i ei liste utan Ã¥ oppgje kategori.

Det er ingen forskjell i verkemÃ¥ten mellom kategoriane. Kategoriseringa er berre eit hjelpemiddel for Ã¥ ordna filtilknytningane dine, men endrar ikkje tilknytninga pÃ¥ nokon mÃ¥te.

Kategoriane er lista opp i ruta merka Kjente typar.

Du kan utforske desse kategoriane og sjå på tilknytingane inne i kvar enkelt av dei ved å dobbeltklikke på kategorinamnet. Du får ei liste med dei tilknytta MIME-typane i den kategorien.

Du kan også søkje etter ein særskilt &MIME;-type ved å bruka søkjeboksen. Søkjeboksen er merka Finn filnamnmønster og ligg ovanfor kategorilista.

Skriv den første bokstaven i den &MIME;-typen du er interessert i. Kategoriane vert automatisk folda ut, og berre dei mime-typane som inneheld den bokstaven vert vist.

Du kan no skrive inn ein bokstav til, og mime-typane vert vidare avgrensa til mime-typar som inneheld dei to bokstavane.

#### Leggje til ein ny mime-type

Du kan leggje til ein ny &MIME;-type i lista over tilknytingar ved å trykkje på Legg til ...-knappen. Du får opp ei lita dialogrute der du vel kategori frå rullemenyen og skriv &MIME;-namnet i feltet merka Typenamn. Trykk OK for å leggje til, eller Avbryt for å la vera.

#### Fjerna ein mime-type.

Viss du vil fjerna ein &MIME;-type frå tilknytingane, skal du markere den ved å klikka ein gong med venstre museknapp på typenamnet. Trykk så på knappen Fjern. &MIME;-typen blir fjerna med ein gong.

#### Redigere eigenskapane til ein mimetype.

Før du kan redigere eigenskapene til ein &MIME;-type må du først oppgi kva for &MIME;-type det er. Bla i kategoriane til du finn den riktige &MIME;-typen og trykk ein gong på han.

Straks du har markert &MIME;-typen vert eigenskapane for denne &MIME;-typen vist i modulvindauget til høgre.

Du ser at verdiane er fordelt på to faneark:Generelt og Inkludering

Generelt

  Det er 4 eigenskapar for kvar &MIME;-type på dette fanearket:

  1. Mimetypeikon er ikonet som vert vist når &konqueror; vert brukt som filbehandlar.

  2. Mønster til filnamn er eit søkjemønster som &kde; brukar til å avgjere &MIME;-typen.

  3. Skildring er ei kort skildring av filtypen. Dette er berre ein tekst til hjelp for deg.

  4. Føretrekt programrekkjefølgje avgjer kva for program som vert knytta til denne &MIME;-typen.

Inkludering-fana

  Med fanearket Inkludering kan du avgjere om ei fil vert vist inne i eit &konqueror;-vindauge eller ved at det vert starta eit program.

#### Endra ikonet

Trykk på ikon-knappen om du vil endra ikonet. No kan du velgje mellom alle tilgjengelege ikon i eit dialogvindauge. Trykk ein gang på det ikonet du vil ha, og trykk så på OK.

#### Redigere filnamnmønster

Ruta merka Filnamnmønster avgjer kva for filer som er med i denne mime-typen.

Vanlegvis vert filene valt ut basert på suffikset («etternamnet»). (Døme: filer som sluttar på `.wav` er lydfiler i WAV-formatet, og filer som sluttar på `.c` er programfiler skrive i C.

Skriv søkjemaska for filnamnet i ruta.

Stjerne (`*`) er eit jokerteikn som vert brukt i nesten alle søkjemønster for mimetypar. Ein fullstendig gjennomgang av jokerteikn høyrer ikkje heime i denne handboka, men det er viktig å hugsa på at i denne samanhengen «finn» ei stjerne eitkvart antal teikn. Til dømes: `*.pdf` stemmer med `Datafil.pdf`, `Grafikk.pdf` og `Brukar.pdf`, men ikkje `PDF`, `Datafil.PDF` eller `.pdf`.

Det er til stor hjelp å ha fleire masker. Ei for små bokstavar, ei for store bokstavar osv. Dette hjelper å sikre at &kde; kan avgjere filtypen meir nøyaktig.

#### Redigere ei mimetype-skildring

Du kan skrive ei kort skildring av &MIME;-typen i feltet merka Skildring. Dette feltet er til hugsehjelp for deg, det påverkar ikkje korleis &MIME;-typer fungerer.

#### Redigere tilknytinger til program

Det er fire knappar (Flytt opp, Flytt ned, Legg til ... og Fjern ) og eit tekstfelt (med liste over program) som vert brukt til å setje opp tilknyting til program.

Tekstfeltet listar opp alle program som er tilknytta ein avgjort &MIME;-type. Lista er sortert. Det øvste programmet vert forsøkt først, dernest det andre, osv.

Kva meinar du med meir enn eit program pr &MIME;-type? Kvifor er dette naudsynt?

Vi starta med å seie at &kde; vert installert med hundrevis av filtilknytinger. I røynda er det slik at kvart system som &kde; vert installert på har ulike utval av program. Når det er fleire muligheter for kvar &MIME;-type kan &kde; halde fram å arbeide sjølv om eit avgjort program ikkje er installert på dette systemet.

Som eit døme:

For &MIME;-typen `pdf` er det to program knytta til denne filtypen: Det første programmet heiter KGohstView (PS/PDF-lesar). Viss KGohstView ikkje er installert på systemet ditt, vil &kde; automatisk starta det neste programmet, Adobe Acrobat Reader . Som du ser gjer dette at &kde; held fram med å fungere ettersom du legg til og fjernar program.

Vi har fastslått at rekkefølgja er viktig. Du kan endra rekkefølgja på program ved å trykkje ein gong med museknappen på det programmet du vil flytta, og så trykkje på anten Flytt opp eller Flytt ned. Dette flyttar det markerte programmet opp eller ned på lista.

Du kan leggje til nye program på lista ved å trykkje på Legg til .... I dialogvinduet som vert vist kan du velje programmet du vil bruka for denne mimetypen. TrykkOK når du er ferdig, så vert dette programmet lagt til lista.

Du kan fjerna eit program (og sikra at det aldri vil verta brukt med denne &MIME;-typen) ved å trykkje ein gong på programnamnet og så trykkje på Fjern-knappen. (Dette fjernar ikkje programmet fra systemet ditt, berre frå denne lista!)

Det er lurt å bruka Flytt opp og Flytt ned til å flytta det uønskte programmet lenger ned i lista, heller enn å slette det heilt frå lista. Når du har sletta eit program kan det vera du står utan eit program til å opna datadokumentet viss hovedprogrammet skulle bli øydelagt.

#### Inkludering

Trykkjer du på fana for Inkludering ser du:

Tre radioknappar merka Venstreklikkhandling. Dette avgjer korleis &konqueror; ser på den valde &MIME;-typen.

Vis fila i inkludert visingsprogram

  Viss dette er valt vil fila visast inne i &konqueror;-vindauget.

Vis fila i eit eige visingsprogram

  Eit eige vindauge vert laga for å visa denne mime-typen.

Bruk innstilligar for gruppa.

  Dette gjer at mime-typen brukar innstillingane for den tilhøyrande kategorien til mime-typen. (Viss du redigerer ei lydfil, blir innstillingar for lyd-kategorien brukt.)

Under dette er eit tekstfelt merka Føretrekt tenesterekkjefølgje

Når du er i &konqueror; kan du trykkje med høgre museknapp, og ein liten meny vert vist med eit innslag merka Vis med .... Dette feltet viser dei programma som vert vist på denne menyen, i den rekkefølgja dei vert vist der.

Du kan bruka Flytt opp og Flytt ned for å endra rekkefølgja.

#### Lagra endringar permanent

Når du er ferdig med å redigere mimetypar kan du trykkje Bruk for å lagra endringane permanent, men halde fram i denne modulen.

Du kan trykkje på OK for å lagra dei endringane du har gjort permanent, og gå tilbake til hovedvindauget i kontrollsenteret.

Du kan trykkje på Avbryt for å hindra at endringar vert lagra og gå tilbake til hovedvindauget i kontrollsenteret.

### Forfattar av avsnittet

Mike McBride mpmcbride7@yahoo.com

Omsetjing ved Skolelinux-gruppa, Håvard Korsvoll korsvoll@stud.ntnu.no